Wady Artykulacyjne
Dzieci sześcioletnie powinny wymawiać prawidłowo wszystkie głoski i budować zdania logiczne, poprawne pod względem gramatyki i składni oraz akcentu, rytmu i melodii. Badania wykazują jednak, że co czwarte dziecko wadliwie wymawia podstawowe dźwięki mowy. Nie każde jednak odstępstwo od ogólnopolskiej normy wymawianiowej jest wadą wymowy. Do wad nie zaliczamy m.in. nieprawidłowości artykulacyjnych wynikających z nieukończonego rozwoju mowy (do 5 roku życia), wymowy gwarowej oraz błędów wymowy (potrafimy je sami skorygować).
NIEZAKOŃCZONY ROZWÓJ MOWY
Stwierdzamy, gdy dziecko do końca 5 roku życia dokonuje substytucji (zamiany) głosek, ale w obszarze głosek języka polskiego np. głoska „sz” jest zastępowana przez głoskę „s”, głoska „cz” jest zastępowana przez głoskę „c”. Pięcioletnie dziecko ma prawo opuszczać, przestawiać i zamieniać głoski na łatwiejsze, ale nie może (bez względu na wiek) ich deformować, czyli zniekształcać, np. wymawiać międzyzębowo, bocznie, welarnie.
OPÓŹNIONY ROZWÓJ MOWY
Możemy stwierdzić, gdy dziecko powyżej 5 roku życia dokonuje substytucji (zamiany) głosek, ale wciąż są to zamiany w obrębie głosek języka polskiego.
Największą grupę wad wymowy na etapie nauczania początkowego stanowią wady artykulacyjne zwane dyslalią. Jest to nieprawidłowość w wymawianiu jednej, wielu, a nawet niemal wszystkich głosek od razu. Wymowa jest wtedy niewyraźna, mało zrozumiała, aż do bełkotu.
NAJCZĘSTSZE PRZYCZYNY WAD WYMOWY
Są to nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu narządów artykulacyjnych lub zaburzenia słuchu fonematycznego.
Mogą być związane z budową aparatu mowy dziecka:
– niska sprawność ruchowa narządów artykulacyjnych (języka, warg, podniebienia miękkiego);
– wady zgryzu i anomalie zębowe (wymowa międzyzębowa);
– upośledzenie słuchu fizjologicznego (zaburzenia artykulacji, melodii, intonacji, elizje);
– nieprawidłowa budowa aparatu mowy (rozszczep podniebienia, warg, zbyt duży lub mały język, skrócone wędzidełko);
– przerost trzeciego migdałka (nosowanie, wymowa międzyzębowa);
– dysfunkcja słuchu fonematycznego (odpowiadającego za procesy analizy i syntezy słuchowej).
Do czynników środowiskowych (tkwiących w rodzinie) należą:
– mówienie do dziecka językiem nianiek (spieszczanie);
– nadmierny rygoryzm lub liberalizm, co do mowy dziecka;
– ograniczone kontakty z matką do 2 roku życia
– zaniedbania zdrowotne matki w ciąży (niedożywienie, używki);
– niewłaściwa atmosfera rodzinna;
– nieprawidłowe wzorce wymowy w domu;
– brak okazji do rozwijania mowy (rozmowy, czytanie książek, oglądanie ilustracji, gry językowe).
A ponadto:
– nieprawidłowy sposób żywienia i rodzaj pokarmów spożywanych przez dzieci
– zbyt długie stosowanie smoczka
– przedłużone karmienie butelką
– jedzenie przetworzonych, zmiksowanych pokarmów,
– nawyk oddychania przez usta, niedomykanie warg , (u dzieci z alergią, z częstymi infekcjami, z trzecim migdałkiem)
– niezakończony proces formowania się lateralizacji stronnej.
– przetwarzanie dźwięków mowy według strategii prawopółkulowych: nadmierna stymulacja obrazem, dziecko posługuje się zniekształconym językiem postaci z bajek, co spowodowane jest zbyt długim oglądaniem telewizji
Jakie skutki powodują wady wymowy?
- W znacznym stopniu utrudniają osiąganie sukcesów w szkole.
- Kłopoty w nauce czytania i pisania (agramatyzmy, nieprawidłowa budowa zdań, uporczywe literowanie, kłopoty z łączeniem liter i głosek w wyrazy, z przejściem od głoskowania do czytania sylabami i wyrazami, opuszczanie, przestawianie lub dodawanie różnych głosek i sylab, zamienianie wyrazów o podobnym brzmieniu; w pisaniu kłopoty z posługiwaniem się dwuznakami, spółgłoskami miękkimi, dźwięcznymi i bezdźwięcznymi, końcówkami fonetycznymi –ą -om, inne).
- Zaburzenia osobowości (poczucie niższej wartości, osamotnienia, stany lękowe np. lęk przed wypowiadaniem się, nerwowość, unikanie kontaktów z gośćmi, rówieśnikami).
- Osłabiają wydolność umysłową dziecka i wpływają ujemnie na jego stosunek do nauki, szkoły i kolegów.
Szanowni Rodzice na poniższych stronach naszej zakładki znajdziecie ćwiczenia logopedyczne, które są przyporządkowane danej wadzie wymowy, z którą zmaga się Wasza pociecha!
Zachęcamy do korzystania z proponowanych ćwiczeń.
Życzymy owocnej pracy!!!
NAJCZĘŚCIEJ SPOTYKANE WADY WYMOWY I ZABURZENIA MOWY U DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM
Ćwiczenia logopedyczne
Głoska ,,r” to jeden z najtrudniejszych dźwięków do wypowiedzenia. Wymaga ona nie tylko prawidłowej budowy i właściwego funkcjonowania narządów mowy (w tym dużej sprawności czubka języka), ale także dobrego słuchowego różnicowania dźwięków i poprawnego wzorca językowego. W języku dziecka powinna pojawić, się około 4.-5. roku życia. Jest to jednak sprawa bardzo indywidualna. Głoska może wystąpić nieco wcześniej u dziewczynek niż u chłopców.
Dla wielu dzieci rozpoczynających naukę w szkole zaburzenia w artykulacji głosek stanowią poważną barierę w funkcjonowaniu w roli ucznia. Dzieci te znacznie częściej niż mówiące prawidłowo osiągają niższe wyniki w nauce i popadają w konflikty rówieśnicze. U uczniów, którzy nie spełniają wymagań szkoły, mogą pojawić się problemy emocjonalne, frustracja, a nawet agresja. Dlatego rodzice powinni czuwać nad procesem kształtowania mowy, a wszelkie niepokoją objawy, nieprawidłowości w rozwoju powinni skonsultować jak najwcześniej z logopedą.
Poniżej zamieszczone są ćwiczenia, dzięki którym łatwiej Wam będzie utrwalić sobie prawidłową realizację głosi ,,r”
Głoski szumiące: sz, ż(rz), cz, dź w języku dziecka powinny pojawić się około 4-5 roku życia.
Wymagaj one nie tylko prawidłowej budowy narządów mowy, ale także ich właściwego funkcjonowania. Do najczęstszych przyczyn nieprawidłowej wymowy głosek szumiących należą:
– uszkodzenia w budowie aparatu mowy,
– nieprawidłowe funkcjonowanie języka i warg ( w szczególności słaba pionizacja języka),
– anomalnie uzębienia,
– zaburzenia słuchu fonematycznego,
– zaburzenia pamięci i koncentracji uwagi,
– uszkodzenia słuchu,
– nieprawidłowy wzorzec językowy,
– upośledzenia umysłowe,
– obniżona inteligencja.
Poniżej zamieszczone są ćwiczenia, dzięki którym łatwiej Wam będzie utrwalić sobie ich prawidłową realizację.
Głoski szeregu ciszącego podobnie ja szumiącego w języku dziecka rozwojowo powinny pojawić się około 4. roku życia. Podobnie jak głoski syczącego (s, z, c, dz) i szumiącego (sz, ż, cz, dż) należą do tak zwanych głosek dentalizowanych, z wymową których dzieci mają najczęściej kłopot.
Nieprawidłową wymowę głosek s, z, c, dz nazywamy seplenieniem (sygmatyzmem). Wyróżniamy wiele jego odmian, na przykład:
– mogisygmatyzm – występuje wtedy, gdy dziecko opuszcza dźwięk, którego nie potrafi wymówić, na przykład zamiast wyrazu kość może wypowiedzieć koc;
– parasygmatyzm – występuje wtedy, gdy dziecko zastępuje jedne głoski innymi, realizowanymi prawidłowo, na przykład zamiast wyrazu ściana może wypowiedzieć tana, , szłoma;
– sygmatyzm właściwy – występuje wtedy, gdy dziecko deformuje dźwięk, zniekształca brzmienie głoski.
Do najczęściej spotykanych rodzajów sygmatyzmu właściwego należy sygmatyzm właściwy międzyzębowy, boczny, wargowo-zębowy, przyzębowy. Sygmatyzm należy do największej grupy wad artykulacyjnych zwanych dyslalią. Najczęściej powstaje on w okresie kształtowania się mowy.
Zapraszam Was kochani w wolnej chwili do wykorzystania poniższych ćwiczeń.
Głoski syczące: s, z, c, dz w języku dziecka rozwojowo powinny się pojawić około 4. roku życia. Podobnie jak głoski szeregu ciszącego (ś, ź, ć, dź) i szumiącego (sz, ż, cz, dż) należą do tak zwanych głosek dentalizowanych, z wymową których dzieci najczęściej mają kłopot.
Nieprawidłową wymowę głosek s, z, c, dz nazywamy seplenieniem (sygmatyzmem). Wyróżniamy wiele jego odmian, na przykład:
– mogisygmatyzm – występuje wtedy, gdy dziecko opuszcza dźwięk, którego nie potrafi wymówić, na przykład zamiast wyrazu słoma może wypowiedzieć łoma;
– parasygmatyzm – występuje wtedy, gdy dziecko zastępuje jedne głoski innymi, realizowanymi prawidłowo, na przykład zamiast wyrazu słoma może wypowiedzieć śłoma, szłoma;
– sygmatyzm właściwy – występuje wtedy, gdy dziecko deformuje dźwięk, zniekształca brzmienie głoski.
Do najczęściej spot6ykanych rodzajów sygmatyzmu właściwego należy sygmatyzm właściwy międzyzębowy, boczny, wargowo-zębowy, przyzębowy. Sygmatyzm należy do największej grupy wad artykulacyjnych zwanych dyslalią. Najczęściej powstaje on w okresie kształtowania się mowy.
Zapraszam Was kochani w wolnej chwili do wykorzystania poniższych ćwiczeń.
KAP, KAP, KAPIE WODA Z KRANU DO GARNKA – prawidłowa realizacja głosek k, g, t, d…
Głoski k, g, t, d rozwojowo powinny pojawić się najpóźniej około 3. roku życia.
Wymagaj one nie tylko prawidłowej budowy narządów mowy, ale także ich właściwego funkcjonowania.
Wśród przyczyn zaburzeń realizacji głosek „k” i „g”, wymienia się niską sprawność ruchową języka, a w szczególności jego tylnej części. Może to wynikać z ograniczonych możliwości językowych. Zamiast wysklepienia się tylnej części języka i zwarcia
z podniebieniem miękkim, szczególnie, gdy po „k”, „g” występuje któraś z samogłosek szeregu przedniego, np. „e”, „i”, miejsce zwarcia przesuwa się do przodu jamy ustnej.
Kappacyzm właściwy i gammacyzm właściwy
deformacja tych głosek jest wynikiem zwarcia krtaniowego, w rezultacie którego powstają brzmienia zbliżone do k, g.
Parakappacyzm i paragammacyzm
zamiana zwartych tylnojęzykowych „k, ki”, „g, gi” na zwarte zębowe „t, ti”, „d, di” lub „h” zjawisko to występuje jako etap przejściowy w procesie kształtowania i rozwoju mowy dziecka, lecz w przypadku przedłużania się do 6 roku życia uznawane jest za wadę wymowy. Przykład: kura – „tura”, kino – „tino”)
Mogikappacyzm i mogigammacyzm
opuszczanie głosek tylnojęzykowych zwartych: k, ki, g, gi Głoski te nie występują w systemie fonetycznym dziecka Przykład: kura – „ura”, kino – „ino”, głowa – „łowa”, itp.).
Poniżej zamieszczone są ćwiczenia, dzięki którym łatwiej Wam będzie utrwalić sobie ich prawidłową realizację.
To zaburzenia w realizacji dźwięczności, które polegają na nie wymawianiu głosek dźwięcznych (wyjątek stanowią samogłoski oraz spółgłoski sonorne: r, l, m, n, li, j, m, ń), a także na zastępowaniu ich odpowiednimi głoskami bezdźwięcznymi lub myleniu obu szeregów.
Zaburzeniom dźwięczności (częściowym lub całkowitym) może ulegać 13 par opozycji fonologicznych: b – p, bi – pi, d – t, g – k, gi – ki, dz – c, dż – cz, dź – ć, w – f, wi – fi, z – s, ż – sz, ź – ś.
Przykład: arbuz – arpus, bitwa – pitwa, daj – taj, granica – kranica, gimnastyka – kimnsastyka, dzbanek – cpanek, dżdżownica – czczownica, towar – tofar, telewizja – telefisja, bagaże – pakasze, przedrzeźniać – przetsześniać, itd.
Wywoływanie głosek: f, w.
Nieprawidłowa wymowa głosek „f” i „w” może być następstwem słabej pracy mięśni warg, złej ruchomości szczęki i nieprawidłowego zgryzu. Dobrym ćwiczeniem przygotowawczym do wywołania tych głosek jest naprzemienne zagryzanie górnej i dolnej wargi.
Najczęściej głoski „f”, „w” uzyskuje się w wyniku demonstracji ich prawidłowej wymowy. Głoskę „f” można też wywołać poprzez przyciśnięcie palcem środka dolnej wargi do zębów w trakcie dmuchania, zaś głoskę „w” uzyskuje się analogicznie, tyle, że głoską wyjściową jest długie wymawianie głoski „u”.
Po wyjaśnieniu dziecku tej różnicy bardzo często wystarczy poprosić je, by spróbowało uruchomić więzadła głosowe w trakcie wymawiania głosek bezdźwięcznych (np. poprzez naśladowanie pojazdów: motor, traktor, urządzeń: pralka, mikser, wirówka).
Poniżej zamieszczone są ćwiczenia dzięki, którym utrwalicie sobie poprawną wymowę powyższych głosek.